Masalah kesuburan bukan hanya isu wanita, tetapi lelaki juga menyumbang hampir 50% daripada kes ketidaksuburan pasangan di seluruh dunia. Di Malaysia, semakin ramai lelaki berusia 30 hingga 50 tahun menghadapi cabaran untuk mendapatkan zuriat, sama ada disebabkan gaya hidup, faktor kesihatan, atau masalah sperma. Masalah kesuburan lelaki berlaku apabila sperma tidak mencukupi, tidak sihat, atau tidak berfungsi dengan baik untuk menyuburkan ovum. Walaupun kedengaran rumit, berita baiknya ialah kebanyakan masalah ini boleh dikenal pasti dan dirawat dengan rawatan moden atau perubahan gaya hidup.
Dalam artikel ini, kita akan kupas secara terperinci punca, simptom, ujian kesuburan, rawatan, serta langkah pencegahan yang boleh diambil.
Apa Itu Masalah Kesuburan Lelaki?
Kesuburan lelaki bergantung pada tiga faktor utama:
- Kuantiti sperma – bilangan sperma yang mencukupi dalam air mani.
- Kualiti sperma – bentuk dan struktur sperma (morfologi) yang normal.
- Pergerakan sperma (motiliti) – sperma perlu berenang dengan baik untuk sampai ke ovum.
Jika salah satu faktor ini terganggu, maka peluang kehamilan akan berkurangan. Menurut pakar, seorang lelaki dianggap kurang subur jika jumlah sperma kurang daripada 15 juta per mililiter air mani, atau jika motiliti dan morfologinya rendah.
Punca Masalah Kesuburan Lelaki
Terdapat pelbagai faktor yang boleh menyebabkan masalah kesuburan lelaki. Berikut adalah yang paling kerap berlaku:
1. Masalah Perubatan
- Varikokel – saluran darah bengkak pada testis yang mengganggu penghasilan sperma.
- Jangkitan kuman – seperti penyakit kelamin (STD), prostatitis, atau epididimitis.
- Masalah hormon – testosteron rendah, masalah kelenjar pituitari, atau ketidakseimbangan hormon lain.
- Masalah ejakulasi – contohnya retrograde ejaculation (air mani masuk ke pundi kencing).
- Kerosakan genetik – seperti sindrom Klinefelter yang menjejaskan penghasilan sperma.
2. Gaya Hidup Tidak Sihat
- Merokok yang mengurangkan kualiti sperma.
- Pengambilan alkohol berlebihan.
- Obesiti yang menjejaskan hormon testosteron.
- Tekanan (stress) berpanjangan.
- Pendedahan kepada haba tinggi seperti sauna, mandi air panas, atau meletakkan laptop di atas riba terlalu lama.
3. Faktor Persekitaran
- Pendedahan kepada bahan kimia berbahaya di tempat kerja.
- Racun perosak dan logam berat.
- Radiasi atau terapi kanser.
Simptom Masalah Kesuburan Lelaki
Masalah kesuburan biasanya tidak mempunyai simptom jelas selain kesukaran mendapatkan anak. Namun, ada beberapa tanda awal yang boleh diperhatikan:
- Kesukaran menimang cahaya mata walaupun sudah mencuba lebih 1 tahun tanpa perlindungan.
- Masalah ereksi atau mengekalkan ereksi.
- Libido rendah (kurang nafsu seksual).
- Kesakitan atau bengkak di testis.
- Air mani terlalu sedikit ketika ejakulasi.
- Rambut badan berkurangan (tanda hormon rendah).
Jika mengalami gejala ini, pemeriksaan kesihatan awal amat digalakkan.
Ujian Kesuburan Lelaki
Untuk mengenal pasti masalah kesuburan lelaki, doktor biasanya akan mencadangkan beberapa ujian seperti:
- Analisis air mani – menilai jumlah, bentuk, dan pergerakan sperma.
- Ujian darah – memeriksa tahap hormon testosteron dan hormon lain.
- Ultrasound testis – mengesan varikokel atau kecacatan struktur.
- Ujian genetik – jika disyaki masalah kromosom.
- Ujian antibodi sperma – mengenal pasti jika antibodi menyerang sperma sendiri.
Rawatan Masalah Kesuburan Lelaki
Rawatan bergantung pada punca masalah. Berikut beberapa pilihan rawatan moden dan alternatif yang terbukti berkesan:
1. Ubat-ubatan
- Antibiotik untuk merawat jangkitan kuman.
- Ubat hormon untuk meningkatkan pengeluaran testosteron.
- Suplemen kesuburan seperti zink, vitamin C, vitamin E, dan CoQ10 untuk memperbaiki kualiti sperma.
2. Pembedahan
- Varicocelectomy – pembedahan kecil membuang urat bengkak pada testis.
- Pembedahan saluran sperma jika terdapat sumbatan.
3. Rawatan Reproduktif Bantuan (ART)
- IUI (Intrauterine Insemination) – sperma yang sihat disuntik terus ke rahim.
- IVF (In-Vitro Fertilization) – ovum disenyawakan dengan sperma di luar rahim.
- ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) – satu sperma terbaik disuntik terus ke dalam ovum.
4. Perubahan Gaya Hidup
- Berhenti merokok & alkohol.
- Amalkan diet seimbang tinggi antioksidan (sayur, buah, ikan berlemak).
- Kurangkan berat badan jika obes.
- Elakkan haba berlebihan di kawasan testis.
- Kekal aktif dengan senaman ringan seperti jogging atau berbasikal.
- Uruskan stres dengan meditasi, doa, atau teknik relaksasi.
Makanan yang Membantu Tingkatkan Kesuburan Lelaki
Pemakanan yang baik mampu memberi kesan positif pada kualiti sperma. Antara makanan yang disarankan ialah:
- Tiram & makanan laut – tinggi zink, penting untuk sperma sihat.
- Buah sitrus – kaya vitamin C yang meningkatkan motiliti sperma.
- Tomato & tembikai – mengandungi likopen, antioksidan untuk morfologi sperma.
- Kacang badam & walnut – tinggi omega-3 dan vitamin E.
- Bayam & sayuran hijau – sumber folat yang membantu pembentukan DNA sperma.
- Ikan salmon, tuna & sardin – kaya dengan omega-3.
Bolehkan Masalah Kesuburan Lelaki Dicegah?
Ya, dalam banyak kes, pencegahan lebih mudah berbanding rawatan. Antara langkah penting ialah:
- Buat pemeriksaan kesihatan secara berkala.
- Elakkan merokok, alkohol, dan dadah rekreasi.
- Makan makanan berkhasiat dan elakkan fast food berlebihan.
- Jangan dedahkan testis kepada haba tinggi terlalu lama.
- Pastikan berat badan ideal.
- Tidur yang cukup (7–8 jam setiap malam).
Bila Perlu Jumpa Doktor?
Anda dan pasangan wajar berjumpa doktor jika:
- Sudah mencuba untuk hamil lebih 12 bulan tanpa kejayaan.
- Mengalami sakit atau bengkak testis.
- Ada sejarah penyakit kelamin atau pembedahan testis.
- Mengalami masalah ereksi atau ejakulasi.
Lebih awal anda mendapatkan rawatan, lebih tinggi peluang untuk mengatasi masalah ini.
Kesimpulan
Masalah kesuburan lelaki bukanlah sesuatu yang memalukan, malah ia sangat biasa berlaku dalam kalangan pasangan moden. Dengan pemeriksaan awal, rawatan perubatan, gaya hidup sihat, serta sokongan pasangan, peluang untuk menimang cahaya mata tetap tinggi.
Kesuburan lelaki dipengaruhi oleh faktor fizikal, hormon, dan gaya hidup. Jika anda mengalami tanda-tanda yang disebutkan, jangan tunggu lama – dapatkan pemeriksaan untuk mengetahui puncanya.
Ingat, rawatan dan sokongan emosi adalah kunci utama dalam perjalanan mendapatkan zuriat.
Baca tentang Kesihatan Tubuh Badan disini : Kulit Gatal Tak Hilang-Hilang? Ketahui Puncanya Sekarang
Lebih banyak artikel menarik disini : 9 Masalah Kelainan Sperma Yang Mungkin Jadi Punca Isteri Masih Belum Hamil!
